Key takeaways
- ▸De Vlaamse vrijstelling telt alle vrijstaande bijgebouwen samen: max. 40 m² per woning.
- ▸Hoogte max. 3,5 m, zij- of achtertuin, binnen 30 m van de woning, 1 m (achter) of 3 m (zij) van de perceelgrens.
- ▸RUP, BPA of verkaveling kan de vrijstelling uitschakelen — check altijd je gemeente.
- ▸Functie telt: een tuinkantoor, praktijk of woonunit is vaak wél vergunningsplichtig.
Kort antwoord
In Vlaanderen kan een vrijstaand bijgebouw vrijgesteld zijn van omgevingsvergunning als het samen met alle andere vrijstaande bijgebouwen op het perceel max. 40 m² is, max. 3,5 m hoog, in de zij- of achtertuin staat, binnen 30 m van de woning blijft en de afstanden tot de perceelgrens respecteert. Voortuin, ruimtelijk kwetsbaar gebied, erfgoed en een strenger RUP of verkaveling vallen erbuiten. Bron: Vlaanderen.be — vrijstaande bijgebouwen.
Veel zoekopdrachten beloven “bijgebouw zonder vergunning”. De officiële regel is omgekeerd: in principe heb je een vergunning nodig, tenzij je aan alle vrijstellingsvoorwaarden voldoet. Eén gemiste voorwaarde = Omgevingsloket.
De Vlaamse voorwaarden (cumulatief)
Vrijstelling vrijstaand bijgebouw — Vlaamse ondergrens
| Voorwaarde | Vrijstelling | Meestal vergunning |
|---|---|---|
| Oppervlakte | ≤ 40 m², alle vrijstaande bijgebouwen samen | Boven 40 m², of bestaand tuinhuis + nieuw volume > 40 m² |
| Hoogte | ≤ 3,5 m | Hoger dan 3,5 m |
| Ligging | Zij- of achtertuin, binnen 30 m van de woning | Voortuin, of verder dan 30 m |
| Perceelgrens | 1 m achtertuin, 3 m zijtuin (of tegen bestaande scheidingsmuur zonder die te wijzigen) | Dichter bij de grens zonder bestaande muur |
| Hemelwater | Blijft op het perceel (niet op de riolering) | Afvoer van het terrein |
Wat telt als vrijstaand bijgebouw?
De vrijstelling mikte historisch op tuinhuisje, bergplaats, garage, carport, serre of technische cabine. Een geïsoleerd bijgebouw op maat, een tuinkantoor of een poolhouse met lounge en sanitair is zelden “gewoon een berging”. Ook als de m² kloppen, kan de functie of de lokale voorschriften je naar een vergunning duwen.
- Bestaande vrijstaande bijgebouwen meetellen, ook als ze ouder zijn.
- Niet optrekken in ruimtelijk kwetsbaar gebied, noch in de 5 m-strook langs waterlopen.
- Niet strijdig met BPA, gemeentelijk RUP of een verkaveling jonger dan 15 jaar — tenzij de gemeente de Vlaamse vrijstelling voorrang geeft.
- Beschermd erfgoed, stads- of dorpsgezicht: extra toets.
Je gemeente mag strenger zijn
De Vlaamse lijst is een ondergrens, geen vrijbrief. Verkavelingsvoorschriften in woonwijken uit de jaren 70–90 beperken vaak nokhoogte, dakvorm of het aantal bijgebouwen. Aan de kust kijken ze extra naar volume en zicht. In een centrumstad botst een volume vaker op de perceelgrens of op een voortuin.
Sinds 1 maart 2026 is er voor deze vrijgestelde handelingen geen aparte meldingsplicht meer op Vlaams niveau. Dat ontslaat je niet van burgerlijk recht (buren, uitzicht) en niet van lokale plannen. Informeer bij de dienst stedenbouw van je gemeente of via het Omgevingsloket.
Functie: kantoor, zorg, gasten
Een berging is iets anders dan een werkplek of een woonplek. Wijzig je de functie van het perceel of creëer je een extra wooneenheid, dan valt de vrijstelling weg. Zie ook de gidsen over tuinkantoor-vergunning en zorgwonen.
Waar de vrijstelling sowieso wegvalt
- Ruimtelijk kwetsbaar gebied.
- De 5 meter-strook vanaf de bovenste rand van het talud van waterlopen.
- De erfdienstbaarheidszone langs grachten van algemeen belang, of een afgebakende oeverzone.
- Een boomhut: die kan nooit vrijgesteld worden, ook niet als de rest klopt.
- Beschermd monument, cultuurhistorisch of erfgoedlandschap, stads- of dorpsgezicht, archeologisch monument: extra toets.
Als je wél een vergunning nodig hebt
Vraag de omgevingsvergunning aan via het Omgevingsloket. De gemeente zegt of de gewone procedure (met openbaar onderzoek) of de vereenvoudigde (zonder) geldt, tot welke overheid je de aanvraag richt, en of er dossiertaks is. Binnen dertig dagen hoor je of het dossier volledig is. Een beslissing volgt richtinggevend binnen drie tot zes maanden.
Zijn de werken vrijgesteld, dan is een architect niet verplicht. Zijn ze dat niet, dan is een architect in principe wél verplicht — met een beperkte uitzondering voor sommige aanbouwen of uitbreidingen aan de woning (o.a. max. 40 m², kroonlijst 3 m, nok 4,50 m).
Hoe Atelier Annex hiermee omgaat
Wij geven de technische fiche (maten, hoogte, materialen). Jij of je architect dient aan. Productie start pas nadat jij bevestigt dat je mag plaatsen. Dat is trager in de folder, sneller op de plaatsingsdag. Officiële bron: Vlaanderen.be — omgevingsvergunning, vrijstaande bijgebouwen.
Verder lezen
- Vergunning tuinkantoor Vlaanderen: regels & checklistHeb je een omgevingsvergunning nodig voor een tuinkantoor of praktijkruimte in Vlaanderen? Verschil met tuinhuis, checklist voor eigenaars, rol van de aannemer.
- Poolhouse vergunning in Vlaanderen: lounge is geen bergingHeb je een omgevingsvergunning nodig voor een poolhouse? 40 m²-regel, functie, kust, verkaveling en waarom een lounge met keuken zelden vergunningsvrij is.
- Mantelzorgwoning en zorgunit: vergunning of melding in VlaanderenZorgwonen in of bij de woning: wanneer volstaat een melding, wanneer moet je een omgevingsvergunning, en wat met een nieuwe unit in de tuin?
- Bijgebouw op maat in Vlaanderen: complete gidsWat is een bijgebouw op maat, hoe verschilt het van een tuinhuis of aanbouw, wat met vergunning, isolatie en plaatsing in één dag in Vlaanderen?
Auteur: Atelier Annex. Praktische gids — geen juridisch advies.